🚩किल्ले लोहगड

🚩 किल्ले लोहगड  -

लोहगड हा महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील लोणावळ्याजवळ (५२ किमी दूर) असलेला एक अत्यंत भक्कम आणि ऐतिहासिक गिरीदुर्ग (पर्वतीय किल्ला) आहे. समुद्रसपाटीपासून १०३३ मीटर (३३८९ फूट) उंचीवर असलेला हा किल्ला शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झाला असून, सुरतेची लूट याठिकाणी ठेवली होती. निसर्गप्रेमी आणि ट्रेकर्ससाठी हे एक आदर्श ठिकाण आहे . 

•लोहगड किल्ल्याचा इतिहास -

लोहगड किल्ला हा अति मजबूत, बुलंद आणि दुर्जेय आहे. जवळच असणारी भाजे आणि बेडसे ही बौद्धकालीन लेणी ज्या काळी निर्माण झाली, त्याही पूर्वी म्हणजेच इ.स.पू. २००० वर्षांपूर्वी या किल्ल्याची निर्मिती झालेली असावी असे अनुमान निघते.

इ.स. १४८९ मध्ये मलिक अहमंदने निजामशाहीची स्थापना केली आणि अनेक किल्ले जिंकून घेतले. त्यापैकीच लोहगड हा एक किल्ला होय. इ.स. १५६४ मध्ये अहमदनगरचा सातवा राजा दुसरा बुऱ्हाण निजाम या किल्ल्यावर कैदेत होता. इ.स. १६३० मध्ये किल्ला आदिलशाहीत आला. १६५७ मध्ये शिवाजी महाराजांनी कल्याण आणि भिवंडी परिसर जिंकून घेतला आणि लोहगड–विसापूर हा सर्व परिसरसुद्धा स्वराज्यात सामील करून घेतला.इ.स. १६६५ मध्ये झालेल्या पुरंदरच्या तहात हा किल्ला मुगलांच्या स्वाधीन केला गेला. पुढे १३ मे १६७० मध्ये मराठ्यांनी किल्ला परत जिंकला.पहिल्या सुरत लुटीच्या वेळेस आणलेली संपत्ती नेताजी पालकरने लोहगडावर आणून ठेवली होती.

•लोहगडावरील पाहण्यासारखी प्रमुख ठिकाणे -

>विंचू काटा (Vinchu Kata): किल्ल्याच्या पूर्वेकडील बाजूला असलेली ही लांबच लांब वळणदार तटबंदी आहे, जी दिसताना विंचवाच्या नांगीसारखी दिसते.

>>चार दरवाजे: गडावर जाण्यासाठी गणेश दरवाजा, नारायण दरवाजा, हनुमान दरवाजा आणि महादरवाजा यांसारखे ऐतिहासिक दरवाजे आहेत .

>>पवना लेक आणि धरण: गडावरून पवना धरणाचा विस्तीर्ण आणि सुंदर नजारा दिसतो .

>>गुहा आणि पाण्याची टाकी: गडावर काही जुन्या गुहा आणि पाण्याचे खडक कोरलेले साठे (टाकी) आहेत.

>>शिवाला मंदिर: गडावरील एक प्राचीन मंदिर . 

व आणखी बरेच काही.....

•छायाचित्रे -

•भौगोलिक स्थान -

लोणावळ्यानजीकच्या मळवली स्टेशन नजीकच दुर्गांची एक जोडगोळी उभी आहे. त्यातील मुख्य दुर्ग आहे लोहगड आणि त्याला बळकट आणि संरक्षित करण्यासाठी शेजारीच बांधला आहे विसापूर अथवा संबळगड. लोहगडावरून पवनेच्या धरणाचे सुंदर दृश्य दिसते. पलीकडेच तिकोना उर्फ वितंडगड नावाचा अजून एक किल्ला आहे. तुंग उर्फ कठीणगडही येथेच आहे. नाणे मावळ आणि पवन मावळ यांच्यामधील पर्वतराजीत हा दुर्ग वसलेला आहे.

•कसे जायचे (पुण्यातून )-

1)Public transport (सार्वजनिक वाहतूक ) ने -

सर्वप्रथम छ. शिवाजीनगर रेल्वेस्थाणकवरून लोणावळा लोकल train ने मळवली येथे उतरायचे. तेथून sharing रिक्षा ने लोहगडवाडी या पायथ्याच्या गावात पोहोचतो. तेथून थोड्या(250 ते 300)पायऱ्या चढून आपण गडावर पोहोचतो.

2)Private Vehicle (खाजगी वाहतूक ) ने -

पुणे - लोणावळा मार्गाने मळवली पर्यंत जायचे तेथून लोहगडवाडी पर्यंत रस्ता आहे 5km. तेथून पायऱ्यांनी जायचे.

•वेळ व खर्च - 

Public transport साठी सकाळी 6:30 पासून लोकल आहेत, लोकल चे तिकीट 15 ₹ आहे.

तेथून पायथ्यापर्यंत जाण्यासाठी दुपारी 11 ते 12 वाजेपर्यंत रिक्षा असतात, रिक्षा वाल्यांबरोबर योग्य Negotiate करून लोहगड treck point पर्यंत 50₹ मध्ये सोडतात. तेथून लोहगडवाडी 2 ते 2.5 km आहे. जर रिक्षानेच लोहगडवाडी पर्यंत जायचे असेल तर 250₹ घेतात. त्यानंतर संध्याकाळी 2:55 वाजता पुणे स्थानक ला लोकल train असते, त्यानंतर 3:45 ला छ. शिवाजीनगर स्थानक ला लोकल train असते. त्यानंतर ही बऱ्याच लोकल असतात. शेवटची लोकल ही 7 वाजता असते (जाण्यापूर्वी तपासून घेणे आवश्यक ).